Ocak ayı sonunda restoran ve kafelerde kuver ve servis ücretlerinin yasaklanmasının ardından sektörde başlayan “gönüllü bahşiş” uygulamasıyla ilgili tartışmalar derinleşiyor. Çalışanların ana gelir kalemini oluşturan bahşişlerin kredi kartıyla ödenmesi noktasında, mevcut sistemdeki yüzde 10’luk stopaj vergisi kesintisi, gelirin çalışanın cebine tam girmesine engel oluyor.
2 MİLYON ÇALIŞANIN “BAHŞİŞ” ÇIKMAZI
Türkiye’nin yeme-içme sektörü bugün yaklaşık 2 milyon kişiye istihdam sağlıyor. 1 trilyon TL büyüklüğünü aşan ve 2025’teki 65 milyar dolarlık turizm gelirinin 5,4 milyar dolarını oluşturan bu sektörde, bahşiş modeli çalışanlar için kritik bir önem taşıyor.
Sektörün çatı örgütlerinden biri olan Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD), krizin çözümü için dijital bahşiş sistemi öneriyor.
ÖNERİLERİ TEK TEK AÇIKLADI
TURYİD tarafından önerilen modele göre:
- Yasal düzenleme ile kredi kartıyla gönüllü bırakılan bahşişin tamamı kesintisiz çalışana aktarılacak.
- Kartla ödemede oluşan yüzde 10’luk stopaj vergisini işveren ve restoran üstlenecek.
- Elektronik bahşişler, işveren tarafından açılacak ayrı bir banka hesabında toplanacak ve en geç ücret ödeme gününde dağıtılacak.
- Bu hesapta toplanan tutarlar işveren tarafından başka amaçla kullanılamayacak ve hacze konu edilemeyecek.
- Sistemin kurulum maliyetlerini işveren üstlenecek, denetim ise ilgili bakanlıklarca yapılacak.
Sabah‘a konuşan TURYİD Başkanı Kaya Demirer, kuver ve servis ücretlerinin kaldırılmasının ardından çalışanların gelirlerinde ciddi bir düşüş olduğunu belirterek, “Kanunen biz kredi kartıyla bahşiş alamıyoruz ve bu sorun büyüyor. Dijital bahşiş sistemiyle ilgili kanuni düzenleme hayata geçerse hem çalışanımız kazanacak hem de devletimiz” dedi.
Demirer, uygulamanın tamamen gönüllülük esasına dayalı olacağını ve asla adisyona yazılmayacağını vurguladı.
TÜKETİCİ DERNEKLERİNDEN “GÖNÜLLÜLÜK” UYARISI
Halihazırda bazı işletmelerin faturanın yüzde 10-20’si oranında tutarı “gönüllü bahşiş” adıyla adisyona eklemesi, Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) nezdinde tepki çekiyor.
TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü, adisyona yazılan bir ücretin gönüllülük esasından çıktığını ve zorunluluk haline geldiğini ifade etti. Güllü, “İşletme faturanın yüzde 10-20’si gibi oranlarla bahşişi keyfi belirliyor. Bu uygulamalar hukuki değil” şeklinde konuştu. Ayrıca Güllü, dijital bahşiş sisteminin şeffaflığı konusunda çekincelerini dile getirerek, “Tüketiciye dayatmaya dönerse ayrı bir hukuksuzluğun kapısı aralanır. O nedenle çok sıkı denetim yapılmalı” uyarısında bulundu.
